Gdzie kręcono 1670? Poznaj lokalizacje planu zdjęciowego

Serial „1670” kręcono głównie w Polsce, w historycznych skansenach i plenerach Mazowsza oraz Małopolski, które udawały XVII‑wieczną Rzeczpospolitą. Twórcy połączyli istniejące obiekty muzealne z rekonstrukcjami na planie, żeby osiągnąć gęsty, „żywy” klimat chłopskiej wsi i szlacheckiego dworu. Jeśli chcesz zobaczyć, gdzie dokładnie stanęła kamera i jak wybrano te miejsca, sprawdź szczegóły w poniższym tekście.

Gdzie powstał dwór szlachecki z 1670?

Najbardziej rozpoznawalnym miejscem w „1670” jest szlachecki dwór – serce fabuły, wokół którego kręci się życie bohaterów. Ekipa nie budowała go od zera w szczerym polu, tylko oparła się na istniejących zabytkowych obiektach muzealnych, które już dziś pokazują realia dawnej wsi. Taki wybór przyspiesza organizację planu zdjęciowego i pozwala skupić się na dopracowaniu detali scenografii zamiast na wznoszeniu konstrukcji od podstaw.

W tego typu produkcjach reżyserzy szukają miejsc, gdzie zachował się tradycyjny układ zabudowy – dom, budynki gospodarcze, stodoła, studnia, płoty z chrustu. Wiejskie zagrody ze skansenów w centralnej Polsce – zwłaszcza na Mazowszu – idealnie wpasowują się w tę potrzebę. Wystarczy dodać ruch aktorów, zwierzęta, dym z palenisk i nagle spokojny obiekt muzealny zaczyna przypominać żywy organizm sprzed kilkuset lat.

Dobór takiej lokalizacji łączy się nawet z „twardymi” danymi o rozwoju kraju. Polska jako państwo o wysokim poziomie rozwoju społecznego korzysta z rozbudowanej infrastruktury drogowej i noclegowej wokół skansenów, co ułatwia obsługę dużego planu. Statystyki rozwoju publikowane przez United Nations Development Programme (UNDP) pokazują, że kraje z wyższym wskaźnikiem jakości życia chętniej inwestują w ochronę dziedzictwa – a skanseny są tego widocznym efektem.

W jakich skansenach kręcono sceny wiejskie?

Sceny z chłopskiej wsi wymagają czegoś więcej niż jednego ładnego domu. Potrzebny jest cały pejzaż – drogi, kapliczki, pola, pastwiska i rozrzucone zagrody, które w kadrze stworzą pełną, wiarygodną przestrzeń. Z tego powodu ekipy telewizyjne korzystają zwykle z kilku skansenów i plenerów, a montaż łączy je później w jedną „filmową” miejscowość.

Dlaczego twórcy tak chętnie wybierają polskie skanseny?

Polskie muzea na wolnym powietrzu gromadzą budynki z różnych regionów, ale często z jednego przedziału czasowego, co bardzo pomaga przy serialu takim jak „1670”. Drewniane chaty, spichlerze, kuźnie i młyny zostały przeniesione z okolicznych wsi, przerestaurowane i ustawione zgodnie z dawnymi planami. Dzięki temu operator kamery nie musi się martwić, że za płotem nagle widać blok albo asfalt.

Takie miejsca powstają w krajach, gdzie znaczenie ma nie tylko poziom dochodu, ale też stan zdrowia i edukacji społeczeństwa. Właśnie to odzwierciedla Human Development Index (HDI) – złożony wskaźnik jakości życia, który UNDP liczy jako średnią geometryczną trzech wymiarów. Gdy ten poziom rośnie, rośnie też presja społeczna, żeby chronić zabytki i inwestować w kulturę, co wprost przekłada się na liczbę dobrze utrzymanych skansenów.

Jak scenografowie „cofają” te miejsca do XVII wieku?

W skansenach zabudowa często pokazuje stan z XIX czy nawet początku XX wieku, więc scenografowie muszą ją „odmłodzić” o dwieście lat. Zdejmują współczesne detale, zmieniają ogrodzenia, maskują tablice informacyjne i nowoczesne instalacje, a czasem przemalowują drewno, żeby wyglądało na świeższe lub bardziej zniszczone. Do tego dochodzi rekwizytornia – wozy, beczki, narzędzia rolnicze – które muszą pasować do realiów 1670 roku, a nie do współczesnych wyobrażeń o „folklorze”.

Czy można to zrobić dowolnie, bez troski o realia? Tutaj znowu wchodzą w grę dane i badania – choć zupełnie innego typu niż w ekonomii. Historycy, archeolodzy i etnografowie dostarczają twórcom „twardych” informacji, tak jak demografowie robią to dla wskaźników rozwojowych. Ta troska o szczegół sprawia, że widz ma wrażenie, jakby naprawdę trafił do XVII‑wiecznej wsi, nawet jeśli część obiektów stoi kilka kilometrów od ruchliwej trasy ekspresowej.

Jak wybierano plenery pól i lasów?

Rozległe pola, błotniste drogi i ciemne lasy budują w „1670” nie tylko tło, ale też klimat opowieści – w końcu mówimy o czasach, kiedy życie zależało od urodzaju, a droga do najbliższego miasta trwała dni, a nie godziny. Do takich zdjęć szuka się miejsc daleko od zabudowy, słupów wysokiego napięcia czy nowoczesnych wiatraków. Mazowsze i Małopolska wciąż mają sporo fragmentów krajobrazu, które w kadrze wyglądają niemal jak kilka wieków temu.

Ekipa planuje harmonogram zdjęć polowych podobnie jak rolnik – patrzy na wegetację roślin, fazy zbiorów, pogodę i długość dnia. Ujęcia w zbożu trzeba kręcić przed żniwami, sceny zimowe szukać przy naturalnym śniegu albo tworzyć go technicznie. Taki poziom logistycznej układanki przypomina nieco budowanie złożonego wskaźnika, gdzie jeden błąd w jednym z elementów psuje cały obraz.

W filmach kostiumowych dobrze dobrany plener bywa tak samo ważny jak obsada – jedno nie zadziała bez drugiego.

Przy analizie takich wyborów nietrudno znaleźć analogię do tego, jak konstruuje się wskaźniki rozwoju. W Life Expectancy Index (LEI) przyjmuje się, że wartość 0 przypada na 20 lat życia, a 1 na 85 lat, a każdy kraj trafia na skalę między tymi „słupkami granicznymi”. W produkcji filmowej podobnymi „słupkami” są pory roku, długość dnia i dostępność lokacji – im lepiej uda się je wykorzystać, tym pełniejszy „obraz” dostaje widz.

Jak dane o rozwoju kraju mają się do planu zdjęciowego?

Może się wydawać, że humorystyczny serial historyczny niewiele ma wspólnego z raportami ONZ czy analizą poziomu życia. A jednak bez stabilnej sytuacji społecznej i ekonomicznej trudno wyobrazić sobie wielotygodniowy plan w kilku regionach kraju, z dziesiątkami aktorów i setkami statystów. Tu w tle pracują liczby – od poziomu zdrowia społeczeństwa, przez wykształcenie, po dochody – które wpływają na to, czy takie projekty powstają i jak wyglądają.

UNDP od lat 90. rozwija koncepcję wskaźników pokazujących jakość życia w ujęciu szerszym niż sam dochód. W klasycznym ujęciu na HDI składają się: indeks długości życia (LEI), Education Index (EI) oraz komponent dochodowy oparty na Gross National Income (GNI) na mieszkańca. Ta trójka mówi – w skrócie – jak długo ludzie żyją, ile średnio się uczą i czy stać ich na godne życie.

Na potrzeby bardziej szczegółowych analiz powstał też Inequality‑adjusted HDI (IHDI), który „karze” kraj za duże różnice między grupami społecznymi. W praktyce oznacza to, że dwa państwa z podobnym zwykłym HDI mogą mieć zupełnie inne wartości po uwzględnieniu nierówności. Z filmu tego nie widać wprost, ale produkcje takie jak „1670” korzystają z infrastruktury i instytucji budowanych latami w krajach, które w tych rankingach plasują się wysoko.

Nie bez powodu twórcy coraz chętniej opowiadają historie „z własnego podwórka”. Gdy rośnie poziom wykształcenia i poprawia się sytuacja materialna, rośnie też apetyt widzów na lokalne, lepiej udokumentowane opowieści historyczne. To z kolei zachęca producentów do inwestowania w plany zdjęciowe w zabytkowych miejscach, zamiast szukać tańszych, ale mniej wiarygodnych zamienników za granicą.

Ten sam kraj, który w statystykach poprawia jakość życia, zaczyna też chętniej finansować filmy i seriale o własnej historii.

Jak samodzielnie odwiedzić miejsca z 1670?

Po seansie wiele osób zadaje sobie pytanie: czy można po prostu wsiąść w samochód i pojechać „na plan” serialu? W większości wypadków tak, bo miejscami gry są czynne skanseny i otwarte plenery, które na co dzień funkcjonują jako atrakcje turystyczne. Trzeba tylko pamiętać, że po zakończeniu zdjęć wracają tam współczesne tablice, zabezpieczenia i inne elementy niewidoczne w kadrze.

Przy planowaniu takiej wycieczki warto zwrócić uwagę na kilka spraw:

• sprawdzenie godzin otwarcia skansenów i przerw technicznych,
• porównanie wyglądu obiektów ze scenami z serialu – część mogła zostać przemalowana,
• uwzględnienie sezonowości – zimowe ujęcia latem będą wyglądały zupełnie inaczej,
• odszukanie w terenie charakterystycznych dróg dojazdowych, alei drzew czy punktów widokowych.

Takie „filmowe pielgrzymki” mają jeszcze jeden efekt uboczny – zwiększają ruch turystyczny w regionach, które na co dzień rzadko trafiają na pierwsze strony przewodników. A im więcej osób zobaczy na żywo tradycyjną wieś czy dwór, tym większe szanse, że ich utrzymanie będzie traktowane jako realna inwestycja w przyszłość, a nie tylko koszt w budżecie samorządu.

Z perspektywy widza „1670” to przede wszystkim rozrywka, ale z perspektywy lokalnych społeczności może stać się impuls do kolejnych działań – od renowacji zabytków po nowe festiwale historyczne. Jedno jest pewne: jeśli spojrzysz teraz na skansen czy pole pod miastem, wyobrażając sobie, że zaraz wejdą tam aktorzy, będzie to zupełnie inne patrzenie na znany krajobraz.